Viabundus in het nieuws

Op dit blog is het even stil geweest. Dat betekent niet dat er geen werk verzet is: integendeel. Op 21 september kwam er bijvoorbeeld een nieuwe versie online van de Viabundus-kaart: een wegenkaart (ca. 1350-1650) inclusief elementen die veel invloed hadden op het gebruik van die wegen, zoals steden, tollen en jaarmarkten. (Lees hier meer over het project Viabundus). De nieuwe versie trok recent de aandacht van diverse Nederlandse media.

Wat is er nieuw?

Versie 1.2 bevat een uitbreiding van meerdere grote rivieren met zijtakken in het hele gebied op de kaart. Ook is er onder andere een laag toegevoegd die laat zien hoe compleet verschillende delen op de kaart ingevoerd zijn. Viabundus is werk-in-uitvoering dat we in etappes delen, zodat informatie zo snel mogelijk beschikbaar is voor iedereen. De nieuwe laag maakt in één oogopslag duidelijk in welke mate de verschillende delen van de kaart al bewerkt zijn, waarvan de details in de documentatie opgezocht kan worden.

Presentatie van de nieuwe laag met bewerkingsstatus van de regio’s tijdens de lancering van versie 1.2 op 21 september.

In Nederland hebben we vooral veel riviertollen en jaarmarkten toegevoegd. Een project in samenwerking met Erfgoed Brabant zorgde daarnaast voor verbetering van wegen en allerlei bijbehorende elementen in Noord-Brabant. Op de website van Erfgoed Brabant staan verhalen over Brabantse wegen, de reizigers, en zaken die je onderweg tegenkwam. Lees bijvoorbeeld over de financiering van al die landwegen, of loop een stukje mee met de marskramer van Jeroen Bosch in dit filmpje. Het project was niet alleen effectief, maar het was ook heel erg leuk en motiverend om samen te werken!

Wie niet bang is voor droge kost vindt een uitgebreide beschrijving van alle wijzigingen in de documentatie van versie 1.2. Een beknopte versie staat ook op het blog van Viabundus.

Wat kun je hiermee?

Tijdens de lancering van de nieuwe versie vertelden verschillende mensen over de gebruiksmogelijkheden van Viabundus. Zo laten de Brabantse verhalen zien hoe je lokale geschiedenis beter gaat begrijpen als je op de kaart kunt zien hoe ze verbonden zijn met andere regio’s en plaatsen. Zoals via allerlei objecten die gevonden worden langs oude handelswegen. Wouter Loeff, project-coördinator bij Erfgoed Brabant, vertelde dat musea en docenten in Noord-Brabant Viabundus hiervoor al inzetten.

Daarnaast vertelde Manuel David Müller hoe hij Viabundus gebruikte om wegen te identificeren die voerlieden uit Keulen veel gebruikten. Hij koppelde zo namen van wegen en tollen aan die wegen aan de wegen die op de Viabundus-kaart werden weergegeven. Zijn verhaal is hier terug te luisteren op YouTube.

Ook kunnen onderzoekers de Viabundusdata open source downloaden, en bijvoorbeeld koppelen aan gegevens over migratie of archeologische vondsten zoals pelgrimsbadges. Een kansberekening van het gebruik van bepaalde routes kan bijvoorbeeld een beter begrip opleveren van migratiepatronen of de groei of stagnatie van steden.

Yann Ryan presenteerde onderzoeksmogelijkheden van de Viabundus data. Lees hier meer over netwerkanalyse met Viabundus data.

Media-aandacht

In de media was vooral aandacht voor de routes die je met behulp van de online tool in beeld kunt brengen, en bijbehorende reissnelheden.

Op vrijdag 23 september hobbelde ik met presentatrice Annemarie Landman van Editie NL (RTL) in een huifkar over Gelderse wegen. Niet helemaal historisch verantwoord, maar wel illustratief voor de reissnelheid van een kar. De uitzending ging dan ook over het contrast tussen reizen in het heden, het verleden en de toekomst. Een kleine aanpassing aan de moderne tijd was ook nodig: om het beeld stabiel genoeg te houden voor de uitzending kozen we toch maar voor asfaltwegen, in plaats van de minder gladde zandwegen.

Viabundus in aflevering 266 van Editie NL.

Op 26 september interviewde Liesbeth Staats mij live voor BNR Radio in het pogramma The Daily Move. Het fragment is hier terug te luisteren vanaf minuut 14:46.

Daarnaast ligt op 17 november het nieuwe nummer van Quest in de winkel met een kort interview over reizen via Viabundus. Een uitgebreider verhaal over het project staat hier op hun website.

Ook op de homepage van de Radboud Universiteit werd de kaart uitgelicht, een bericht dat gedeeld werd door Emerce.

De toekomst: taaie verbeteringen en smeuïge verhalen

We vullen het Nederlandse deel van de kaart steeds aan met nieuwe en verbeterde informatie. Ook in Denemarken komt er steeds meer informatie bij over bijvoorbeeld de vele veren die in het waterrijke Denemarken voeren, en die veel meer waren dan alleen een overzet-dienst. In Finland is deze herfst een team gestart om de Finse wegen in kaart te brengen. Door de lange en strenge winters met bevroren wateren functioneerde het wegennet daar heel anders dan in bijvoorbeeld het gebied rond de Zuiderzee. Waar veel wegen hier in de winter juist minder goed begaanbaar werden door overstromingen, had men in Finland een probleem in de warmere maanden. Omdat er zoveel maanden over ijs gereisd kon worden, werden de landwegen die in de zomer gebruikt werden vaak slecht onderhouden en was reizen over ijs vaak het snelst.

Juist dit soort verhalen over het gebruik van de wegen maakt de kaart volgens mij waardevol. Natuurlijk horen daar ook de reizen in het kader van de Hanze bij die ik in de bronnen voor mijn onderzoek tegenkom. Een aantal musea maakt momenteel plannen om zulke verhalen uit hun regio te verbinden met de Viabundus-kaart in tentoonstellingen en bijvoorbeeld filmpjes. Daarvoor staat komend jaar een internationale samenwerking tussen musea uit Nederland, Finland, Denemarken en Duitsland en België op de planning. Over de resultaten volgt zonder twijfel later meer!

Vrachtwagens in de middeleeuwen: Een kar met wijnvaten in de kroniek van Würzburg (1468).
Een vrachtwagen voor vaten: Een brouwerskar waarop biervaten vervoerd werden vanuit Borsbeek (België), ca. 1948. Collectie Karrenmuseum Essen, objectnummer V1974-2345, via erfgoedinzicht.be.

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *